Terteleyê Dêrsimo ke 4ê gulana 1937î de bi şeklêko fermî dest pêkerd, 89 serrîyo wijdanê şarê kirmancî de dirbetîyêka xorîne kerde ya. Dar û ber, kemer û qurç, ko û çeman ra hema zî çîkayîşê heme ganan zimeno.
Qirkerdişê Dêrsimî yo ke hetê îdareyê nîjadperestî ra ame serûberkerdene, têna herêma dewrêsî nê, heme Kurdîstan hedef girewt. Çike îradeyê xoverdayîşî, ruhê azadî û reftarêko qerardaro ke Dêrsim de est bî; hêz dayêne dewaya heme şarê kurdî. Pêro dinya hayîdar bîye ke kamîya Dêrsimî ya rengine de zulmkarî rê îtaet, qirkerdoxî rê çokdayîş û îşxalkerî rê xizmetkarîye çin bîye. Mîmarê komara yewperestê ke sere de Dêrsim pêro erdê kurdan de awankerdişê pergalê cîyaker û tedakerî armanc kerd; her tewr metodo leşkerî şuxilna, vera ziwanê kurdî polîtîkaya asîmîlasyonî arde ca, xoza xeripnaye û vera cinîyanê kurdan nêzdîbîyayîşêko cinsîyetperest qebul kerd.
Labelê çi metod û hêz nêeşka îradeyê azadî yê şarê kurdî yê pêtî bişikno. Çike no îrade Alîşêr û Ana Zarîfa, Seyîd Riza û Besêyan ra mêras mendbî. Xoverdayîşo tarîxî yo ke Dêrsim de vera pergalê qirkerî qewimîya, ewro vera hêzê serdestî bi şîarê "sosyalîzm de israr, merdimîye de israr o" ramîno. Çîyo ke îqtîdarê înkarker û îmhakerî birijno, tekane sîstemê komunî yo. Bi no hawa, ma reyna anê ziwan; şaro kurd do qetî ray û rayberîya Birêz Ocalanî reyde bireso cuya têduşt û azade.
Ma sey Partîya Herêmanê Demokratîkan verê vîrameyîşê gananê ke Dêrsim de ameyî qirkerdene, vileyê xo çewt kenê. Wa bêro zanayene ke ma do têkoşînê înan bi qerardarî bidomnê.
…
Em giyanên ku di Terteleya Dersîmê de hatin qetilkirin bi rêzdarî û minet bi bîr tînin.
Terteleya Dêrsimê ya ku di 4’ê Gulanê 1937’an de bi awayekî fermî dest pê kir, 89 sal in di dilê gelê kirmanc de birînek kûr e. Dar û ber, çiya û deşt, çem û zinar hîn jî ji kêmasiya hemû giyanan tînin ziman.
Qirkirina Dêrsimê ya ku ji aliyê rêveberiya nijadperest ve hate plankirin, ne tenê herêma derwêşan, di heman demê de hemû Kurdistanê hedef girt. Çimkî îradeya berxwedanê, ruhê azadiyê û helwesta biryardar a ku li Dêrsimê hebû; hêz dida doza hemû gelê kurd. Tevahiya cîhan haydar bû ku di nasnameya Dêrsimê ya rengîn de ji zilmkaran re îtaat, ji qirkeran re çokdayîn û ji dagirkeran re xizmetkarî tunebû. Avahîsazên komara yekperest ên ku serî de li Dêrsimê û li hemû erdên kurdan avakirina pergala cudaker û tuneker armanc kirin; her cure rêbazên leşkerî bi kar anîn, li dijî zimanê kurdî siyaseta asîmîlasyonê meşandin, axa wan şewitandin û li dijî jinên kurd nêzîkbûneke zayendperest qebûl kirin.
Lê belê çi rêbaz û hêz nikaribû îradeya azadiyê ya gelê kurd bişkîne. Ji ber ku ev îrade ji Alişêr û Ana Zarîfa, ji Seyîd Riza û Besêyan mîrate ma. Berxwedana dîrokî ya ku li Dêrsimê li dijî pergala qirker qewimî, îro li dijî hêzên serdest bi şiara “Di Sosyalîzmê de israr kirin, di mirovbûnê de israrkirin e” tê meşandin. Tiştê ku desthilata înkarker û tuneker hilweşîne, tenê pergala komunal e. Bi vî awayî, em cardin tînin zimên ku; divê gelê kurd bi rêbertiya Birêz Ocalan bigihîje jiyaneke wekhev û azad.
Em weke Partiya Herêmên Demokratîk li ber bîranîna giyanên ku li Dêrsimê hatin qetilkirin pejna xwe ditewînin. Bila bê zanîn ku em ê têkoşîna wan bi biryardarî bidomînin.
